Negeri Terengganu Darul Iman bukan sekadar sebuah negeri yang kaya dengan keindahan pesisir pantai, malah menyimpan lipatan sejarah yang amat panjang dan unik. Garis masa sejarahnya membuktikan bahawa Terengganu merupakan sebuah wilayah persinggahan, perdagangan, pusat penyebaran Islam, dan medan perjuangan yang sangat dinamik di Semenanjung Melayu sejak berabad-abad lamanya.
Peta sejarah Terengganu bermula seawal zaman prasejarah dengan penemuan petempatan manusia purba di Gua Kepah. Detik penting yang meletakkan Terengganu dalam radar sejarah dunia ialah penemuan Batu Bersurat Terengganu bertarikh 1303 di Kuala Berang. Artifak tulisan Jawi ini menjadi bukti kukuh bahawa Islam telah bertapak di sini sejak abad ke-14, menjadikannya negeri Melayu terawal menerima Islam secara rasmi sebelum zaman Kesultanan Melayu Melaka lagi. Walaupun pernah berada di bawah pengaruh empayar besar seperti Srivijaya, Majapahit, dan Melaka, identiti jati diri Terengganu tetap utuh.
Melangkah ke abad ke-18, lembaran baharu dibuka apabila Kesultanan Terengganu moden diasaskan secara rasmi pada tahun 1708 oleh Sultan Zainal Abidin I. Di bawah naungan institusi beraja, Terengganu berkembang pesat dan mencapai ‘Zaman Keemasan’ semasa pemerintahan Sultan Baginda Omar (1839–1876). Pada waktu ini, Terengganu terkenal sebagai pusat perdagangan, pertukangan bot, seni ukir, dan tenunan songket yang tersohor. Gelaran “Darul Iman” juga sangat sinonim dengan peranan negeri ini sebagai pusat cendekiawan Islam, yang melahirkan ulama besar seperti Tuk Ku Paloh dan Tuk Ku Pulau Manis.
Walau bagaimanapun, keamanan ini mula diuji apabila angin penjajahan bertiup ke Pantai Timur. Sebelum ketibaan kuasa Barat, Terengganu mengamalkan hubungan diplomasi hantaran ‘bunga mas’ dengan Siam bagi tujuan keselamatan dan perdagangan. Hubungan ini berakhir secara drastik menerusi Perjanjian Bangkok pada 10 Mac 1909, apabila Siam menyerahkan hak naungan Terengganu kepada British tanpa kerelaan Sultan. British mula mencengkam pentadbiran melalui pelantikan Penasihat British pertama, W.L. Conlay, pada tahun 1919.
Kemasukan British yang memperkenalkan dasar cukai tanah, pas hasil hutan, dan undang-undang Barat telah mencetuskan kemarahan rakyat jelata. Ketidakpuasan hati ini meletus menjadi Pemberontakan Tani pada tahun 1928 yang dipimpin oleh tokoh ulama dan peguam terkenal, Haji Abdul Rahman Limbong. Walaupun gerakan mempertahankan hak ini berjaya dipatahkan oleh British dan menyaksikan Haji Abdul Rahman Limbong dibuang negeri ke Mekah, semangat perjuangan rakyat tidak pernah padam.
Ujian Terengganu berterusan apabila Perang Dunia Kedua menyaksikan pendudukan tentera Jepun (1941–1945), yang kemudiannya menyerahkan semula pentadbiran negeri kepada Siam buat seketika. Selepas kekalahan Jepun, British kembali dengan agenda Malayan Union, namun rancangan tersebut ditolak hebat oleh seluruh orang Melayu. Akhirnya, ranjau panjang penjajahan ini berakhir dengan penuh gemilang apabila Terengganu bersama-sama negeri lain mengisytiharkan kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu pada 31 Ogos 1957.
Pada masa kini, tanggungjawab mengekalkan nikmat kemerdekaan yang telah diwarisi ini terletak sepenuhnya di bahu generasi moden. Dalam meniti arus globalisasi, masyarakat Terengganu dan seluruh warga Malaysia perlu bersatu padu memelihara keharmonian kaum serta kestabilan politik demi mengelakkan sebarang bentuk penjajahan alaf baharu, sama ada dari sudut ekonomi mahupun budaya. Golongan muda harus memperkasakan diri dengan ilmu pengetahuan, kemahiran teknologi, dan nilai integriti yang tinggi bagi memacu kemajuan negeri tanpa mengetepikan pegangan agama dan warisan bangsa.
Melalui kesedaran sivik dan semangat patriotisme yang jitu, kedaulatan tanah air akan terus terpelihara, sekaligus memastikan kibaran jalur gemilang dan identiti Darul Iman kekal megah untuk generasi yang akan datang.
Sumber:
- Mohamed Anwar Omar Din, & Nik Anwar Nik Mahmud. (2011). Dirgahayu Tuanku: Sejarah Kesultanan Terengganu 1708–2008.
- Muhammad Yusoff Hashim. (2023). Terengganu Darul Iman: Tradisi Pensejarahan Malaysia.
- Anwar, M. F. (2018). Sejarah dan Pentadbiran Negeri Terengganu.
- Ramli, A. (2021). Perjuangan Haji Abdul Rahman Limbong dalam Pemberontakan Tani 1928 di Terengganu.
- Arkib Negara Malaysia. (n.d.). Rekod Pentadbiran Penasihat British Negeri Terengganu (1919–1941).
Artikel/Berita Terkini
KENALI TAHAP INDEKS PENCEMARAN UDARA (IPU)
SCAM ALERT : APK SCAM – SATU KLIK BOLEH KOSONGKAN AKAUN ANDA
